1389-11-02 16:59:14
جستجوی تخصصی برای استفاده کننده علوم تندرستی: مسئولیتی مهم برای کتابداران در عصر اینترنت و وب[۱]

 ترجمه: مریم کرامتی
           حسن صیامیان
کارشناس کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه علوم پزشکی مازندران
کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران

 -اهداف: مرکز نتایج آموزش بیمار در دانشگاه میشیگان، قسمت مرکزآموزشی سرطان، برای بیماران و خانواده هایی که در جستجوی اطلاعات پزشکی، نحوه درمان ها و سرطان های نادر هستند، جستجویشان را انجام می دهد. این مطالعه میزان رضایت مندی استفاده کننده و اطلاعات مختصر برای ارائه به گروه استفاده کنندگان را مورد ارزیابی قرار می دهد.

ـ روش ها : این مقاله نتایج ۵۶۶ پرسشنامه ۳۷در صد پرسشنامه های قابل استخراج را که از جولای ۲۰۰۰ تا ژوئن ۲۰۰۶ از بین ۱۵۳۲ پرسشنامه توزیع شده نشان می دهد؛ استفاده کنندگان پرسشنامه را به صورت کمی و کیفی پاسخ دادند که تجزیه و تحلیل و طبقه بندی مطالعه بر اساس این پاسخ ها می باشد.

ـ نتایج : اکثر استفاده کنندگان گزارش کردند که از اطلاعات ارائه شده به آنها خیلی راضی بودند ۴۷۲نفر ( ۸۳در صد)، بیش از نیمی از استفاده کنندگان ۳۳۵ نفر( ۶۰در صد ) به اشتراک گذاشتند یا تصمیم به اشتراک اطلاعات گرفتند با ارائه دهنده مراقبت تندرستی شان، و ۲۸۶ نفر (۵۱در صد) گزارش کردند که اطلاعات، دوره درمان را کم کرده یا روی کیفیت زندگی تاثیر گذاشت. حدود ۵۴۵ نفر ( ۲/۹۶ در صد) استفاده کنندگان، بعضی یا تمام اطلاعات ارائه شده را از منابع دیگر دریافت نکرده بودند.

ـ شرح: نتایج نشان می دهد که با وجود استفاده اینترنت، بیماران و خانواده ها نتوانستند تمام اطلاعاتی که آنها برای خودشان نیاز داشتند، پیدا کنند. جستجوی تخصصی به عنوان یک وظیفه مهم برای کتابدارانی که با استفاده کننده اطلاعات تندرستی سر و کار دارد، باقی می ماند.

ـ جستجوی های تخصصی اطلاعات بی نظیری را ارائه داد که بیماران قادر نبودند اطلاعات را فراهم کنند. فشار ناشی از تشخیص بیماری سرطان به عنوان یک سد برای جستجوی اطلاعات گزارش شد.

ـ رضایتمندی حاصل از سرویس جستجوی تخصصی در سطح خیلی بالا بود. استفاده کنندگان گزارش کردند که این اطلاعات به آنها در کسب دانش و درک بهتر وضعیتشان کمک کرده است.

اطلاعات ارتباط بیمار – پزشک رابهبود بخشید: بیشتر استفاده کنندگان گزارش کردند که اطلاعات بدست آمده را با مراقب تندرستی شان به اشتراک گذاشتند.

ـ استفاده کنندگان گزارش کردند که اطلاعات توانایی شان را در تحمل درمان و کنترل احساسات بهبود بخشید.

 

● مفاهیم

ـ جستجوی تخصصی یک سرویس ارزشمند است و پیشنهاد می شود که در کتابخانه های عمومی و بیمارستانی اطلاعات پزشکی به استفاده کنندگان غیر متخصص ارائه شود.

ـ مصرف کنندگان، ارتباطات، سرعت، و یک سرویس سطح عالی را از فاکتورهای کلیدی در جستجوهای موفقیت آمیز می شناسند.

 

● مقدمه

جستجوی تخصصی یکی از وظایف مهم کتابداران علوم تندرستی است: انجمن کتابداران پزشکی این وظیفه را در یک خط مشی که به جستجوی تخصصی متمرکز است، به عنوان نیازهای مراقبان تندرستی تعریف می کند. جستجوی تخصصی برای مصرف کنندگان تندرستی خدمتی است که در کتابخانه های علوم تندرستی، مراکز منابع، بیمارستانی و کتابخانه های عمومی ارائه می شود. این مقاله خلاصه ای از بررسی هایی را ارائه می دهد که به وسیله استفاده کنندگانی که سرویس جستجوی تخصصی را از مرکز منابع آموزشی بیمار PERC (The Patient Education Resource Center) در دانشگاه میشیگان قسمت مرکز آموزشی سرطان UMCCC (University of Michigan Comprehensive Cancer Center ) دریافت کردند تکمیل شده است.

PERC یک سرویس کامل کتابخانه ای است برای بیماران و خانواده هایی که از UMCCC بزرگترین مرکز جامع سرطان در میشیگان، خدمات مراقبت دریافت کردند. در سال ۲۰۰۶ UMCCC ۶۷۰۰۰ بیمار سرپایی، ۳۷۰۰۰ درمانهای تزریقاتی، ۳۵۵۹ درمان رادیولوژیکی ۴۵۰۰ سرطانی بزرگسال را پذیرش کرده است.

بالغ بر ۳۵۰۰ استفاده کننده هر سال در PERC ویزیت می شوند. کتابخانه توسط یک کتابدار عالی رتبه موضوعی و با همکاری گروهی از داوطلبان آموزش دیده اداره می شود. PERC ابزارها و سرویس های اطلاعاتی متنوع شامل سرویس مرجع، ۲۵۰ عنوان پایان نامه، حدود ۸۰۰ کتاب و ۲۵۰ مواد دیداری و شنیداری، و ۶۰ کتابشناسی در زمینه انواع سرطان و مراقبتهای حمایتی را تحت عنوان «راهنمای اطلاعاتی PERC » ارائه می دهد.

PERC دو سرویس عمده برای بیماران UMCCC ارائه می دهد، یکی سرویس اطلاع رسانی پستی برای استفاده کنندگان از راه دور که در سایر بخش ها، بستری هستند و دیگری سرویس جستجوی تخصصی می باشد. سرویس پستی اطلاع رسانی به بیماران بستری در بیمارستان و اعضای خانواده شان ارائه می شود. در پاسخ به درخواستهای پرستاران بخش های بالینی در زمینه تشخیص بیماری و موضوعات مربوط به آن، مطالب مفید مورد درخواست بیمار فاکس می شود، کارکنان PERC مجموعه ای از پایان نامه ها و نسخه های خطی که در ارتباط با موضوع هستند را گردآوری و تحویل می نمایند.

سرویس جستجوی تخصصی به تمام استفاده کنندگان PERC از جمله بستری و سرپایی ارائه می شود، با هدف تدارک اطلاعات مفصل تر از آنچه که در منابع اصلی و دست اول نظیر پایان نامه ها و نسخه های خطی ارائه می شود. اهداف سرویس جستجوی تخصصی کمک به بیماران در درک بیماری و درمان، آگاهی دادن به آنها در مورد تصمیمات درمانی، بهبود بخشیدن وضعیت زندگی، و کمک به ایجاد گفتگو بین بیماران، مراقبان و پزشکان می باشد.

این مطالعه بررسی کرد: آیا اهداف سرویس انجام شد؟ آیا استفاده کنندگان از سرویس رضایت داشتند؟ و اطلاعات ارائه شده چه تاثیری در زندگی استفاده کنندگان داشت؟

 

● شرح سرویس جستجوی تخصصی

سرویس جستجوی تخصصی به استفاده کنندگانی ارائه می شود که جواب سوالات خود را به طور کامل با استفاده از منابع موجود، نمی توانند پیدا کنند.

پایان نامه ها، کتب، و وب سایتهای سرطان برای استفاده کنندگانی که به دنبال اطلاعات کلی در مورد مسائل پیچیده پزشکی و چگونگی درمان ها، و انواع سرطان نادر هستند همیشه کافی و پویا نیست.

تجربه کتابدار PERC این بود که به منظور جوابگویی مناسب به نیازهای اطلاعاتی پیشرفته، و نیز انجام جستجوی تخصصی، به اینترنت و یا پایگاه اطلاعاتی مشترک نیاز می باشد. در نتیجه کتابدار، سرویس جستجوی تخصصی را بنیان نهاد.

فرایند جستجو زمانی شروع می شود که پرسنل PERC با سوال یا سوالاتی که به طور کامل با استفاده از مجموعه مرجع و پایان نامه نمی توانند پاسخ دهند، مواجه می شوند. در این زمان کارکنان مرجع از مشتری می خواهند که فرم درخواست جستجو را تکمیل کنند.

داوطلبان PERC آموزش جامعی را در مورد جستجوی اطلاعات تندرستی از اینترنت و منابع الکترونیکی نظیر مدلاین، مرکز منابع تندرستی و سایتهای معتبر سرطان دریافت می کنند.

داوطلبان فرایند جستجو را به وسیله گرد آوری مطالب و طرح یک نامه شروع می کنند. کتابدار PERC هر جستجو را مرور می کند، مواد نامناسب یا طولانی را دور می ریزد و سایر مواد را اضافه می کند، کتابدار مطمئن می شود که آیا تمام مواد جدید هستند؟ از منابع معتبر و موثق تهیه شده اند؟ و یا اینکه در سطح آموزشی مناسبی قرار دارند؟

دقت کتابدار ضمانت می کند که هر جستجو با همان استانداردهای کیفی، بدون توجه به تجربه یا دانش داوطلب و اینکه هر کاربر استفاده می کند، از دانش و تجربه یک کتابدار تخصصی با نظر فنی به اطلاعات تندرستی و دسترسی به بانک های اطلاعاتی مشترک انجام می شود.

نتایج جستجو در عرض پنج روز از راه پست زمینی برای استفاده کنندگان همراه با یک فرم ارزیابی )پیوست B (و یک پاکت پستی تمبر شده فرستاده می شوند.

● گردآورِی داده ها

فرم ارزیابی ) پیوست B ( شامل سوالات چند گزینه ای و جای خالی برای نوشتن توضیحات می باشد. برای درک روش ها و مفاهیم بیان شده در توضیحات، هر توضیح وارد یک بانک اطلاعاتی می شود و توسط کتابدار PERC (Volk) تجزیه و تحلیل می شود. تحلیل ها شانزده مبحث مجزا را تعیین کردند: سه پاسخ منفی و سیزده پاسخ مثبت ارائه شد. ( جدول ۱ ). از بعضی توضیحات دو مفهوم متأثر می شود، بنابراین هر توضیح دو مبحث مجزا را ذکر می کند.

 

● نتایج

داده های ارائه شده در این مقاله از جولای ۲۰۰۰ تا ژوئن ۲۰۰۶ را تحت پوشش دارد. در طول مدت بررسی تعداد ۱۵۲۳ جستجو کنترل شده و ۵۶۶ ارزیابی استفاده کننده عودت شد؛ شمارش شده ۲/۳۷ در صد، تعداد ۳۵۲ تا از این ارزیابی ها (۲/۶۲ در صد) شامل توضیحات استفاده کننده بود.

رضایت حاصل از سرویس جستجوی تخصصی توسط استفاده کنندگان در سطح بالایی گزارش شد. (جدول ۲) نشان می دهد که (۴/۸۳ در صد) ۴۷۲ نفراز استفاده کنندگان سرویس را در سطح عالی و(۷/۱۲ در صد) ۷۲ نفر آن را در سطح خوب محسوب کردند. سطح بالای رضایتمندی استفاده کنندگان (۳/۷۱ در صد) ۴۰۴ نفر نشان می دهد که آنها اطلاعاتی را که نیاز داشتند کاملاً دریافت کردند.

 
 

تعدادی از استفاده کنندگان برای بهبود سرویس دهی بکار گرفته شدند: ۱۱۴استفاده کننده (۱/۲۱ در صد) اظهار داشتند که اطلاعات مناسب بود اما کافی نبود؛ ۲۲ استفاده کننده (۹/۳ در صد) گفتند که فقط قسمتی از اطلاعات مناسب بود؛ ۱۰ استفاده کننده (۸/۱ در صد) گزارش کردند که اطلاعات خیلی کلی و گسترده بود؛ و فقط ۴ استفاده کننده کمتر از ۱ در صد اظهار داشتند که اطلاعاتی که آنها دریافت کردند کاملاً نامربوط بود.

(جدول ۲) نشان می دهد که (۶/۴۶ در صد) از استفاده کنندگان ۳۶۶ نفراطلاعاتی را که به وسیله PERC فرستاده شد را از منابع دیگر دریافت نکردند؛ (۶/۳۱ در صد) ۱۷۹ نفر اشاره کردند که آنها قسمتی از همان اطلاعات نه تمامش را، در دیگر منابع نظیر اینترنت، ارائه دهنده مراقبت بهداشتی، خانواده یا دوستان، کتابخانه یا یک سازمان ملی پیدا کردند.

فقط (۳/۳ در صد) از استفاده کنندگان ۱۹ نفر نشان دادند که اطلاعات مورد نظر را خودشان پیدا کردند. در هر صورت PERC اطلاعات منحصر به فردی را به (۲/۹۶ در صد)از استفاده کنندگان ارائه داد. اکثر استفاده کنندگانی ۱۵۲ نفر (۸/۷۷ در صد) که از منبع دیگری اطلاعات دریافت کردند آن را از اینترنت گرفتند (جدول ۲). این رقم (۸/۲۶ در صد) از کل پاسخ دهندگان را نشان می دهد.

این مطالعه نشان می دهد که اکثر استفاده کنندگان ۳۳۶ نفر (۷/۵۹ در صد) بیان کردند که اطلاعات را به اشتراک گذاشتند و یا قصد به اشتراک گذاشتن اطلاعات را با ارائه دهنده مراقبت تندرستی شان داشتند. آن همچنین نشان می دهد که برخی از مباحث جستجو در زمینه های عملی و اجتماعی – روانی که بیماران نمی توانستند به پزشکان توضیح دهند با این اطلاعات بدست آمده ارتباط برقرار کردند، که این نشان می دهد که سرویس جستجو رابطه پزشک – بیمار را بهبود بخشید.

بیش از نیمی از استفاده کنندگان ۲۸۶ نفر (۵/۵۰ در صد) بیان کردند که این اطلاعات درمان و نحوه زندگیشان را دگرگون ساخت.

 
 

(جدول ۳) گزیده ای از توضیحات استفاده کنندگان است که در تحلیل موضوع مورد استفاده قرار گرفتند. ۲۷ استفاده کننده اظهار کردند که PERC به آنها اطلاعاتی را ارائه داد که خودشان قادر نبودند از منابع دیگر پیدا کنند، ۷۰ استفاده کننده موانع فیزیکی و روانی خاص را که از انجام تحقیق توسط خودشان جلوگیری می کرد به این شرح اعلام کردند، عدم برقراری ارتباط اینترنتی در منزل، نداشتن احساس خوب، یا عدم وقت کافی، این توضیحات نشان داد که فشار حاصل از تشخیص سرطان ممکن است مانعی برای جستجوی اطلاعات باشد.

ارزیابی داده های کمی توضیحات استفاده کنندگان سطح بالایی از رضایتمندی را نشان می دهد. در قبال ۳۶۶ توضیح مثبت فقط ۲۹ توضیح منفی ارائه شد. ۶ نفر از استفاده کنندگان اظهار کردند که آنها امیدوارند به زودی با این سرویس آشنا شوند.

بزرگترین فایده و تنها موضوعی که مکرراً در توضیحات استفاده کنندگان اظهار شد حصول دانش و رشد درک در مباحث مورد علاقه است. سرعت عمل به عنوان یک شاخص رضایتمندی استفاده کنندگان محسوب می شود، (۸۶ در صد) ۴۸۶ نفر نشان می دهد که آنها اطلاعات را درست موقعی که نیاز داشتند دریافت کردند، و ۳۵ نفر بیان کردند که اطلاعات به موقع دلیل ویژه ای برای رضایتمندی است.

مهم ترین یافته این مطالعه این بود که تقریباً به تمام استفاده کنندگان (۲/۹۶ در صد)، در جستجوی تخصصی اطلاعات منحصر به فردی ارائه شد که آنها خودشان قادر به بدست آوردن آن نبودند.

این یافته باعث شگفتی است که جستجوی های مربوط به تندرستی در اینترنت حجم عظیمی را به خودش اختصاص داده بود. مطالعه ای که در سال ۲۰۰۶ منتشر شد نشان داده که (۸۰ در صد) جمعیت استفاده کننده از اینترنت یعنی بالغ بر ۱۱۳ میلیون بزرگسال آمریکایی در مورد اطلاعات تندرستی از اینترنت جستجو کردند. [۲]

یک ارزیابی در مورد استفاده بیماران سرطانی از اینترنت نشان می دهد که به محض تشخیص بیماری سرطان بیماران استفاده از اینترنت را بیشتر کردند این تحقیق نشان می دهد که با وجود نفوذ گسترده فن آوری اینترنت، استفاده کنندگان هنوز قادر به دسترسی مناسب و کمک به خودشان نیستند.

همچنین این تحقیق اشاره دارد به اینکه اطلاعات ارائه شده گفت و گو را آسان و ارتباط بیمار – پزشک رابهبود بخشید. تقریباً (۶۰ در صد) استفاده کنندگان گزارش کردند که آنها اطلاعات را با ارائه دهنده مراقبت تندرستی شان به اشتراک گذاشتند، و ۱۱ استفاده کننده عنوان کردند که اطلاعات ارتباط بیمار با پزشک را بهبود بخشید و بیماران را قادر ساخت که سوالات خود را از آنها بپرسند.

بیش از (۵۰ در صد) از استفاده کنندگان اشاره کردند که اطلاعات روی زندگی شان تاثیر گذاشت، ۱۰ نفر از استفاده کنندگان گزارش کردند که اطلاعات در تصمیم گیری درمان به آنها کمک کرد؛ و ۹ نفر اظهار داشتند که احساس خوب شدن را بهبود بخشید و آنها را قادر ساخت که بر بیماریشان غلبه کنند.

این مطالعه نتایج مطالعات دیگر را منعکس می کند که سطح بالای رضایتمندی استفاده کننده اطلاعات تندرستی را گزارش کردند.[۴] مطالعات قبلی گزارش کردند که اطلاعات، دانش استفاده کنندگان را در مورد بیماری یا مسائل بهداشتی مربوطه ترقی داد، و آنها را ترغیب کرد که سوالات جدیدی را از پزشکان بپرسند، و درک بهتری از اطلاعات دریافت شده درباره مراقبت تندرستی داشته باشند.

اطلاعات تندرستی همچنین از اضطراب استفاده کنندگان در مورد بیماری کم کرد و بر تصمیمات درمان تاثیر گذاشت. [۶ و ۵ و ۲]

نتایج مربوط به این مطالعه تا حدی به ساختار پرسشنامه محدود می باشد: سوالات خیلی کلی بود و از تمیز بین کیفیت زندگی و تصمیمات درمان جلوگیری می کرد. هدف اصلی این بود که بررسی به صورت کوتاه و آسان باشد و تا جایی که ممکن است، تکمیل شود. بررسی های آینده، این سوال دو مفهومی را که یکی در مورد ارتباط با وضعیت زندگی و دیگری ارتباط با تصمیمات درمان خود بود مجزا خواهند نمود. گزارش های آینده اطلاعات، نیز ممکن است کلاً به نتایج اخیر محدود باشد. پژوهش های آینده این موضوع را تقویت می کند که بررسی پزشکان تأیید می کند که استفاده کنندگان در اطلاعات گزارش شده سهیم هستند.

این مطالعه فرضیه اولیه را تایید می کند که جستجوهای تخصصی خدمات با ارزشی هستند که بر زندگی بیماران سرطانی و خانواده شان تاثیر مثبت می گذارد. در واقع جستجوهای تخصصی به (۲/۹۶ در صد) از استفاده کنندگان ارائه شد که خودشان قادر به یافتن این اطلاعات نبودند با تاکید بر اینکه جستجوی تخصصی از طرف استفاده کننده تندرستی وظیفه خطیری است. به نظر می رسد که با وجود نفوذ اینترنت در جامعه، موانع دیگری وجود دارد که از دسترسی به موقع بیماران و خانواده ها به اطلاعات مناسب جلوگیری می کند، یکی از این موانع فشار فیزیکی و روانی حاصل از وضعیت خطرناک پزشکی است. مانع دیگر ممکن است مهارتهای سطح پایین سواد اطلاعاتی باشد. داده ها نشان می دهد که مهارت ویژه کتابدار ودانش اصول بازیابی و سازماندهی اطلاعات اساس یافتن اطلاعات در شبکه گسترده اینترنت می باشد.

ناتوانی استفاده کنندگان در دسترسی به اطلاعاتی که تماس مثبت با سرطان شان داشت نشان می دهد که استفاده کننده اینترنت یک انتظار یا خیال را ایجاد می کند: ارائه دهندگان اطلاعات، جستجوکنندگان اطلاعات، و مربیان بیمار ممکن است این گمان را داشته باشند که تمام نیازهای اطلاعاتی در زمینه تندرستی از طریق اینترنت قابل دستیابی است، اما این، حقیقتاً درست نیست. انجمن کتابداران پزشکی در مورد وظیفه جستجوی تخصصی در کتابخانه های علوم تندرستی بیانیه ای صادر کردند که در آن کتابدار علوم تندرستی در تعیین اطلاعات عالی و مناسب با توجه به وجود اطلاعات الکترونیکی در همه جا وظیفه مهمی دارد. بیانیه همچنین اعلام می کند که جستجوی تخصصی برای استفاده کنندگان تخصصی قابل اجراست، اما این مطالعه نشان می دهد که جستجوی تخصصی برای استفاده کنندگان تندرستی نیز کاربرد دارد. مهارت های جستجوی تخصصی هم برای داشتن گواهی و هم برای خودآموزی و خود مراقبتی مورد نیاز هستند.

منابع:
۱. Medical Library Association. Role of expert searching in health sciences libraries. J Med Libr Assoc. ۲۰۰۵. Jan; ۹۳:(۱):۴۲–۴. [PubMed].
۲. Fox S. Online health search ۲۰۰۶: most Internet users start at a search engine when looking for health information online. very few check the source and date of the information they find. [Web document]. Washington, DC: Pew Internet and American Life Project, ۲۰۰۶. [۲۹ Oct ۲۰۰۶; cited ۶ Nov ۲۰۰۶]. <http://www.pewinternet.org/PPF/r/۱۹۰/report_display.asp>.
۳. Bass SB, Ruzek SB, Gordon TF, Fleisher L, McKeown Conn N, and Moore D. Relationship of Internet health information use with patient behavior and self efficacy: experiences of newly diagnosed cancer patients who contact the National Cancer Institute&#۰۳۹;s Cancer Information Service. J Health Commun. ۲۰۰۶. Mar; ۱۱:(۲):۲۱۹–۳۶. [PubMed].
۴. Marcus SH, Tuchfeld BS. Sharing information, sharing responsibility: helping health care consumers make informed decisions. Proc Annu Symp on Computer Applications Med Care ۱۹۹۳:۳–۷.
۵. Pifalo V, Hollander S, Henderson CL, DeSalvo P, and Gill GP. The impact of consumer health information provided by libraries: the Delaware experience. Bull Med Libr Assoc. ۱۹۹۷. Jan; ۸۵:(۱):۱۶–۲۲. [PubMed].
۶. Marshall JG. Assessing the impact of information on health decision making. In Lacroix EM, ed. Health information for the global village. Washington, DC: Local Organizing Committee, ۷th International Congress on Medical Librarianship, ۱۹۹۵:۱۸۰–۴. 
 
 
   نما مجله الکترونیکی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران ( www.irandoc.ac.ir )

   بر گرفته از مقالات ارسالی به آفتاب





نظرات کاربران

کاربر گرامی
پیام شما بعد از تایید مدیریت در این صفحه نمایش داده خواهد شد

نام*

پست الکترونیکی*

نظر*

: عبارت زیر را وارد کنید*


CAPTCHA

تبلیغات