1389-10-30 10:9:44
ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر.)

   الگوی مفهومی رابطه - موجودیت برای داده های کتابشناختی در فهرستهای رایانه ای

 

نویسنده :محسن حاجی زین العابدینی 

 
توضيحات گروه مطالعاتي ایفلا از ابتدای دهه 1990 شروع به فعالیت کرد تا یک الگو را به عنوان دیدگاهي عمومی از جهان کتابشناختی با عنوان "ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر .) " در سال 1998 ارائه كرد.  اف.آر.بي.آر. یک الگوی مفهومیِ رابطه-موجودیت  است که قابلیت تفسیرها و اجراهای متفاوتی را دارد و مستقل از هر گونه قواعد و فرایند فهرستنویسی در نظرگرفته شده است. چارچوب این الگو را عناصر داده ای موجود در پیشینه های کتابشناختی با توجه به گروه وسیعی از مخاطبان بالقوه این پیشینه ها تشکیل می دهد.
 ملزومات کارکردی که برای پیشینه های کتابشناختی در این الگو در نظر گرفته شده است، مبتنی بر فعالیت های اصلی مخاطبان بالقوه فهرست های رایانه ای، یعنی یافتن ، شناسایی ، انتخاب  و دسترسی  است. یافتن بر دستیابی به معیارهایی که کاربر در عبارت جستجوی خود تعیین کرده از طریق خصیصه یا رابطه یک موجودیت دلالت دارد. شناسایی، کاربر را قادر میسازد تا آنچه را که به دنبالش بوده تائید کرده و از منابع مشابه متمایز کند. انتخاب، بر دستیابی به موارد مورد نظر کاربر با توجه به محتوی، شکل فیزیکی و غیره یا صرفنظر از موجودیتی دلالت میکند که نیازهای کاربر را برآورده نمیکند. دسترسی، به کاربر امکان میدهد که یک موجودیت را از طریق خرید، امانت و غیره یا دسترسی الکترونیکی از راه دور به دست آورد (تیلت، 2004، ص. 5).
طرح مطالعاتی ایفلا دو هدف عمده داشت: اول اینکه چارچوبی روشن و ساختارمند برای مرتبط ساختن داده هایی که در  کتابشناختی ذخیره شدهاند با نیازهای کاربران این پیشینه ها ایجاد کند؛ دوم اینکه، سطحی از حداقل کارکردها را برای پیشینه هایی که توسط نهادهای کتابشناختی ملی ایجاد میشوند، توصیه کند (ایفلا، 1998، ص. 15). 
الگوي اف.آر.بي.آر. از سه گروه موجودیتهای اصلي تشكيل شده است كه عبارتند از:
گروه 1: آثار معنوی یا هنری شامل: اثر ، برداشت ، قالب  و مدرک  
گروه 2: مسئولیت تولید، اشاعه فیزیکی یا نگهداری آثار معنوی یا هنری شامل: شخص ، تنالگان
گروه 3: موضوعات تلاشهای معنوی یا هنری شامل: مفهوم ، شيء ، رويداد ، مكان  (ایفلا، 1998، ص. 20).
مهمترین بخش موجودیتهای این الگو، موجودیتهای گروه یک است. گروههای دوم و سوم هم در جای خود مهم هستند و به عنوان مکمل های گروه یک به شمار میآیند. موجودیتهای گروه دوم و سوم، تجلی واقعی خود را در الگوهای مکمل "ملزومات کارکردی پیشینههای مستند " و "ملزومات کارکردی پیشینههای مستند موضوعی " پیدا میکنند (ایفلا، 1998). برای درک بهتر این موجودیتها مثالی ذکر میشود که همه انواع این موجودیتها را در برخورد با منبع " هري پاتر و اتاق اسرارآميز" مشخص میکند (هينز، 1385، ص. 107):
اثر(Work):   هري پاتر و اتاق اسرارآميز/ نوشته ج. ك. رولينگ
برداشت (Expression):  كتاب؛ فيلم به كارگرداني كريس كلمبوس، بازي دانيل رادكليف، صداي استفن فراي؛ نمایشنامه؛ تابلو نقاشی
قالب (Manifestation):  ويرايش با جلد گالينگور، 2002 (چاپ اول در سال 1998)، لوح فشرده
مدرک (Item):     نسخه 1 در كتابخانه عمومي نيويورك؛ نسخه 2 در كتابخانه عمومي ونكور 

بر گرفته از دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ( نسخه آزمایشی)
     
  
آدرس پست الکترونیک zabedini@yahoo.com  





نظرات کاربران

کاربر گرامی
پیام شما بعد از تایید مدیریت در این صفحه نمایش داده خواهد شد

نام*

پست الکترونیکی*

نظر*

: عبارت زیر را وارد کنید*


CAPTCHA

تبلیغات